Een sitemap is een pagina of bestand met een overzicht van de URL’s die op een website toegankelijk zijn. De belangrijkste functie ervan is een overzicht bieden van de contentstructuur, zowel aan menselijke bezoekers als aan crawlers van zoekmachines zoals Google en Bing. Met een goed georganiseerde sitemap is elke pagina gemakkelijk te vinden, zelfs als die diep in de sitestructuur verscholen zit.
Navigatie, sitestructuur en sitemap: drie verschillende begrippen
Deze drie begrippen door elkaar halen leidt tot ontwerpfouten. De sitestructuur is de hiërarchische indeling van de content: homepage, categorieën, subcategorieën en onderliggende pagina’s. Die wordt vooraf uitgedacht, nog voordat het ontwerp wordt gemaakt.
Navigatie omvat de concrete hulpmiddelen waarmee gebruikers hun weg vinden: het hoofdmenu, het kruimelpad en de interne zoekbalk. De sitemap is een extra manier om een pagina te vinden. Die vult de navigatie aan, maar vervangt haar niet.
WCAG 2.2-criterium 2.4.5 (niveau AA) vereist bovendien dat bezoekers op meerdere manieren een pagina op een website kunnen vinden. Alleen een menu is niet voldoende: de combinatie van een menu, zoekfunctie en sitemap voldoet aan deze toegankelijkheidseis. Op portals met veel content laat de sitemap van Sortie 24 goed zien hoe dit werkt: rubrieken en pagina’s worden rechtstreeks opgesomd, zodat gebruikers niet door meerdere menuniveaus hoeven te navigeren.
HTML-sitemap en XML-sitemap: functies en technische beperkingen
Een HTML-sitemap is een gewone webpagina voor bezoekers. De pagina toont klikbare links, ingedeeld per thema of sectie. Het nut ervan is direct: een bezoeker die de weg kwijt is, vindt de gezochte pagina binnen enkele seconden.
Een XML-sitemap is een technisch bestand voor crawlers. Het bevat URL’s in de vorm van gestructureerde tags en kan metadata bevatten, zoals de datum waarop een pagina voor het laatst is gewijzigd (het attribuut lastmod). Zoekmachines gebruiken het bestand om pagina’s te ontdekken die ze mogelijk niet via interne links zouden vinden.
Wat een XML-sitemap niet garandeert
Een XML-sitemap indienen bij Google zorgt er niet automatisch voor dat de vermelde pagina’s worden geïndexeerd. Google beschouwt de sitemap als een van meerdere signalen. Interne links blijven de belangrijkste manier waarop zoekmachines pagina’s ontdekken: een pagina zonder links ernaartoe vanaf de rest van de website wordt waarschijnlijk niet regelmatig gecrawld, ook niet als die in de sitemap staat.
Het attribuut lastmod heeft alleen waarde als het een echte wijziging in de content weergeeft. Een datum die elke dag automatisch wordt bijgewerkt zonder dat de pagina daadwerkelijk verandert, wordt uiteindelijk door crawlers genegeerd.
Een sitemap indelen om bezoekers op weg te helpen
Een slecht gestructureerde sitemap met tientallen links zonder hiërarchie is net zo onoverzichtelijk als een overvol menu. Met een paar uitgangspunten maak je de pagina echt nuttig:
- Groepeer links per thema in plaats van op aanmaakdatum. Bezoekers zoeken op onderwerp, niet op publicatiedatum.
- Beperk de zichtbare structuur tot twee of drie niveaus. Dieper wordt de lijst minder overzichtelijk en haken bezoekers af.
- Geef elke link een duidelijke naam. Een label als ‘Pagina 12’ of ‘Artikel van 3 maart’ zegt niets over de inhoud.
- Zorg dat de sitemap overeenkomt met het hoofdmenu. Als een rubriek wel in het menu staat maar niet in de sitemap (of andersom), raken bezoekers het overzicht kwijt.
URL’s in de XML-sitemap filteren: wat hoort erin?
Een volledige XML-sitemap is niet per se een goede sitemap. URL’s met een redirect, pagina’s met de aanduiding noindex of dubbele content erin opnemen, maakt het signaal aan zoekmachines onduidelijk.
Alleen canonieke URL’s die bedoeld zijn voor indexering horen in het bestand. Elke vermelding moet verwijzen naar een toegankelijke pagina die HTTP-statuscode 200 retourneert en overeenkomt met de versie die de website in de zoekresultaten wil laten verschijnen.
Concrete controles vóór het indienen
- Geen enkele URL mag statuscode 301, 302 of 404 retourneren. Een sitemapvalidator spoort zulke inconsistenties binnen enkele seconden op.
- Pagina’s die met een wachtwoord zijn beveiligd of door het bestand robots.txt worden geblokkeerd, horen niet in de lijst.
- Als de website
canonical-tags gebruikt die naar een andere URL verwijzen, mag alleen de canonieke URL in de sitemap staan.
Door deze controle regelmatig uit te voeren, telkens wanneer content wordt toegevoegd of verwijderd, zorg je ervoor dat de sitemap de werkelijke structuur van de website nauwkeurig weergeeft. Zoekmachines hechten dan meer waarde aan de informatie in het bestand.
Toegankelijkheid en crawlen: de sitemap als vangnet
Op een website met honderden pagina’s raken sommige pagina’s uiteindelijk geïsoleerd: er leiden geen interne links naartoe vanaf de belangrijkste pagina’s. De HTML-sitemap fungeert dan als vangnet en biedt rechtstreeks toegang tot deze vergeten pagina’s.
Voor bezoekers met een beperking is een goed gestructureerde sitemap met duidelijke labels een betrouwbaar alternatief voor navigatie via het menu. Dat geldt vooral wanneer uitklapmenu’s lastig te bedienen zijn met een toetsenbord of schermlezer.
Een sitemap herstelt geen gebrekkige sitestructuur. Een website met verwarrende navigatie blijft verwarrend, met of zonder sitemap. De sitemap is een aanvulling, geen vervanging. De belangrijkste inspanning moet gericht zijn op de sitestructuur en interne linkstructuur. De sitemap versterkt die door ervoor te zorgen dat elke pagina via minstens één extra route te vinden is.
